Jouw imkerplan tegen de Aziatische hoornaar

Bescherming van bijenvolken tegen de Aziatische hoornaar

De Aziatische hoornaar (Vespa velutina) is helaas geen onbekende meer voor ons als imkers. Deze invasieve exoot kan onze bijenvolken flink lastigvallen en soms zelfs ernstig verzwakken. Steeds vaker merken we dat onze bijen voor de kast in de stress raken door deze snelle jagers.

Toch laten we ons er niet door ontmoedigen. Wij zijn imkers geworden omdat we houden van de natuur, van het werken met bijen en van alles wat ze ons leren. We willen geen bestrijders worden, maar gewoon ‘leuk blijven imkeren’. Gelukkig zijn er verschillende maatregelen waarmee we onze volken beter kunnen beschermen. Hierbij een toekomstbestendig, realistisch imkerplan!

1. Determinatie Allereerst is het ontzettend belangrijk dat we als imkers de Aziatische hoornaar kunnen herkennen, en de signalen bij onze bijenvolken zien wanneer er jagende hoornaars aanwezig zijn. In de praktijk blijkt dit soms best lastig. Hieronder zijn twee duidelijke afbeeldingen waarop je goed het verschil kan zien (bijenhouders.nl):

2. Jagende hoornaars? Houd de bijenstand in de gaten

• Observeer regelmatig: Let bij de kasten op het gedrag van bijen. Trage of aarzelende bijen bij de vliegopening kunnen duiden op aanvallen.

• Tel hoornaars: Een enkele AH is nog niet direct zorgelijk, maar meerdere hoornaars voor de kast betekent dat ingrijpen nodig is.

• Meldingen doen: Zie je AH of vermoed je een nest? Meld dit dan op waarneming.nl of sluit aan bij onze zoekgroep in onze regio. Aanmelden kan via de imkersvereniging/ coördinator.

3. Bescherm je kasten

We kunnen als imkers verschillende maatregelen gebruiken waarmee we onze volken beter kunnen beschermen. Zo zijn er muilkorven te koop bij bekende online imkerwinkels. Daarnaast kan je van alle onderstaande opties verschillende DIY filmpjes vinden op internet. Ga zeker even rondkijken en bepaal welke maatregelen het beste passen bij jouw bijenstand. Geen enkele maatregel is heilig, maar een combinatie van meerdere, afgestemd op jouw situatie, is het meest effectief.

• Vliegopening verkleinen: Vooral in het najaar, wanneer volken kwetsbaarder zijn, helpt een kleinere ingang de verdediging.

• Muilkorven plaatsen: Onderzoek uit Frankrijk laat zien dat dit de overlevingskans van een volk door de winter met wel 50% kan verhogen.

• Anti-hoornaar-tentjes: Tentconstructies boven of voor de kast bemoeilijken directe aanvallen.

• Harpen inzetten: Elektrische draden vóór of tussen de kasten kunnen hoornaars effectief uitschakelen. Zet ze ’s avonds en ’s nachts uit om nachtvlinders te beschermen.

• Koldo Belasko-val: Een ingenieuze val die selectief hoornaars vangt en bijen grotendeels spaart.

• Beplanting voor de kast: Struiken of klimplanten vóór de vliegopening zorgen dat bijen hoger of zigzaggend uitvliegen, waardoor hoornaars minder kans krijgen.

• Selectieve vallen: Vang de Aziatische hoornaar bij je kasten met selectieve vallen met een ingang van 8 mm. Hierdoor kan de Aziatische hoornaar naar binnen, terwijl grotere Europese hoornaars en de meeste andere nuttige insecten buiten blijven. Goede vallen hebben vaak ook zij-gaten van 6 mm, waardoor kleinere bijvangst zoals bijen en vliegen kan ontsnappen. Gebruik lokstof, bijvoorbeeld Trappit, en vermijd verdrinkingsvallen om onbedoelde slachtoffers te voorkomen.

4. Houd je volken sterk

• Gezonde volken: Zorg voor voldoende voedsel, goede varroa bestrijding en algemeen sterke bijenvolken. Sterke volken zijn weerbaarder.

• Bijvoeren indien nodig: Zeker in perioden van weinig dracht of wanneer volken onder druk staan van aanvallen.

5. Conclusie

Toekomstbestendig imkeren betekent niet alleen je volken beschermen, maar ook vooruitdenken:

• Kortetermijn: Praktische bescherming (harpen, muilkorven, gezonde volken).

• Middellangetermijn: Samenwerking en regionale bestrijding (Voorjaarsvallen acties, nesten opsporen wiekpotmethode en zenderkit, nesten verdelgen i.s.m. provincie, gemeentes of andere imkerverenigingen). Uitroeien is niet haalbaar, maar beheersen en de druk op bijen door predatie verlagen wél. Net zoals bij de varroamijt: volledig wegkrijgen lukt niet, maar gerichte aanpak vermindert de impact aanzienlijk.

• Langetermijn: Meebewegen met de natuurlijke ontwikkelingen en onderzoek. Innovatie speelt daarbij een sleutelrol: bijen kunnen hun verdedigingsstrategieën ontwikkelen, tegelijkertijd verschijnen nieuwe innovaties, technologische oplossingen en zenders die specifiek op de Aziatische hoornaar gericht zijn.

  Door onze bijenstandplaatsen te diversifiëren en te omringen met bloemrijke akkerranden en natuurlijke zones, creëren we een ecosysteem waarin bijen meer keus hebben en minder direct onder druk staan. Geduld, zorgvuldige monitoring en het vertragen van de opmars van de Aziatische hoornaar zijn essentieel, zodat de natuur, samen met ons als imkers, op termijn haar eigen balans kan vinden.

A. van Til

Coördinator Aziatische Hoornaar Amersfoort-Soest-Leusden